HOVO Alkmaar
  • Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) Alkmaar: cursussen voor 50-plussers
  • Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) Alkmaar: cursussen voor 50-plussers

**Start definitief vrijdag 7 februari in Alkmaar, meld nu nog aan!**

‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’, is kenmerkend voor hoe wij in ons land met elkaar omgaan. Maar wat is gewoon? En wat is gewoon in Rusland, wat zijn Russische normen en waarden, door de tijden heen? Er wordt soms wat mysterieus gesproken over de ‘Russische ziel’, een raadselachtige vraag over waarvoor Russen eigenlijk staan. Iedereen wordt opgevoed, ook in Rusland. Maar waarin en waarmee? Een verkenningstocht in zeven bijeenkomsten, waaronder één bijeenkomst vooral in het teken zal staan van een Skypesessie over opvoeding in Rusland met mevrouw Ekaterina Lukmaninova (senior lecturer aan de State University of Management, Moskou).



Russen en hun idealen
Opvoeden is opvoeden voor een toekomst, een ideaal. Is dat een toekomst voor en in jezelf, of is het een toekomst voor buiten jezelf, voor de samenleving? Toergenjev maakt in zijn essay Hamlet en Don Quichot (1860) het onderscheid tussen die verschillende gerichtheid van idealen. Het leidt tot stevige discussies in de Russische literatuur tussen Toergenjev, Herzen, Tolstoj, Dostojevski. Hamlet staat voor de op zichzelf gerichte egoïst, Don Quichot voor de altruïstische wereldverbeteraar. Jezelf of de ander, het doordrenkt de hele geschiedenis van opvoeding, ook in Rusland. Op Rusland gericht (de ‘narodniki), op het Westen gericht (de ‘zapadniki’), op de communistische heilstaat, op de Russkiy Mir, de Russische wereld? Hoe zien Russen nu hun toekomst? Hoe komen zij daarvoor in het verweer?

Russen en hun geschiedenis
Confronterend, als je heldengeschiedenis opeens in een bedenkelijk daglicht wordt gesteld. Wij weten er alles van met ons koloniale verleden van slavenhandel, Zwarte Piet en de Zilvervloot. Met welke geschiedenis wordt je opgevoed? Wat is je referentie, waar mag je nog trots op zijn, waar zwijg je liever over? Hoe gaan Russen om met Ivan de Verschrikkelijke, met Peter de Grote, met 70 jaar communisme, met het Molotov-Ribbentrop pact, met het uiteenvallen van de USSR? Poetin noemde de teloorgang van de USSR in 2005 de grootse geopolitieke ramp van de 20ste eeuw. Er wordt wel eens gezegd dat het enige dat in Rusland kan veranderen de geschiedenis is. Daarmee wil gezegd zijn dat geschiedenis een politiek instrument is. ‘Geschiedenis is naar het verleden omgekiepte politiek’. Wat is in Rusland de ruimte voor verschillende gezichtspunten op de eigen geschiedenis?

Russen en hun helden (o.a. Stalin)
De USSR had niets met de tsaren, in 2017 onthulde Poetin op de Krim een monument ter nagedachtenis aan Alexander III, de conservatieve opvolger van Alexander II die de slavernij afschafte. Waar staat de behoudende held Alexander III symbool voor bij Poetin? In een rap tempo worden voorheen wat verbleekte helden weer in het zadel gehesen (Ivan de Verschrikkelijke) of op het Russische schild gezet, de grootvorst Dimitri waarvan de Oekraïners dachten dat het hun held was. Weer anderen worden afgevoerd op het beeldenkerkhof achter het nieuwe Tretyakov in Moskou.

De meest opmerkelijke revival is wel weggelegd voor Stalin. Natuurlijk weet iedereen van zijn grote misdaden of kan ervan weten, maar het hindert Russen niet hem op een topplaats te zetten in de ranking van belangrijkste Russen. Hoe zit dat? En misschien vooral, hoe moeten we dit begrijpen?

Russen en hun verantwoordelijkheidsgevoel
Er wordt gezegd dat er een relatie is tussen vrijheid en verantwoordelijkheidsgevoel. Rusland, in de tsaristische tijd en daarna, is altijd een autocratisch land geweest met beperkte individuele vrijheden. Hoe zit dat nu in Rusland? Welke vrijheden, rechten, plichten en verantwoordelijkheden worden in de Russische grondwet geregeld? Volgens de ranking van Freedom House zijn Russen nog steeds maar beperkt vrij. Is er nog wel zoiets als een ‘civil society’ in Rusland?

Hoe verantwoordelijk voelen Russen zichzelf? Voor hun gezin en familie? Voor hun buurt en wijk, hun regio? Voor hun land? En als zij zichzelf niet verantwoordelijk voelen, wie dan wel? Welke problemen zien ze. En is er een verschil tussen jongeren en ouderen?

Russen en hun religie
Nadat het geloof in de atheïstische heilsleer van het communisme is afgezworen, maakt het christendom een revival mee. De gouden koepels van de Russisch Orthodoxe kerken blinken overal in Russische steden en dorpen. Er is vrijheid van religie in Rusland tegenwoordig. Het lijkt erop dat de religiositeit is toegenomen, maar hoe gelovig zijn de Russen eigenlijk? Uit recent onderzoek bleek dat de helft van de Russen niet weet waarom eigenlijk Pasen wordt gevierd, hét belangrijkstefeest in de orthodoxe kerk. De vrijheid van godsdienst lijkt soms ook wat willekeurig, want bijvoorbeeld Jehova’s Getuigen hebben het zwaar in Rusland.

Hoe verknoopt is de Russische politiek met de Orthodoxe kerk? Beiden dragen patriotisme en nationalisme uit en zijn de hoeders van een behoudend normen- en waardenpatroon (huwelijk, homofilie e.d.). Welk draagvlak is daarvoor bij de Russen zelf?

Russen en de opvoeding van hun jeugd
Een kruimel vroeg zijn pa om uitleg:
Vader! Wat is goed en wat is slecht?
Kinders, dat vertel ik graag!
Ik heb geen geheimen:
Papa’s antwoord op die vraag
Heb ik altijd bij me.
(Uit ‘Wat is goed en wat is slecht’, Mayakovski)

Vermoedelijk elke cultuur heeft zo haar eigen Jip & Janneke waarmee kinderen in rollen en rolmodellen worden opgevoed. De USSR had ‘Wat is slecht en wat is goed’ van Mayakovsky en nog vele andere fraai geïllustreerde rolprenten voor hoe het in het leven hoorde. Interessant om de kinderliteratuur van de USSR en Rusland eens onder de loep te nemen. De USSR nam de staatsopvoeding van de jeugd serieus ter hand, organisatorisch (Pioniers, Komsomol) en inhoudelijk (vakken). Hoe zit dat nu? Wat leren Russische leerlingen nu op school? Welke vakken vinden zij belangrijk? En hoe zit dit door de generaties heen? Generatieconflicten zijn er altijd geweest. Een treffend voorbeeld ervan is ‘Vaders en Zonen’ van Toergenjev, maar ook nu wordt er nog steeds onderzoek gedaan naar vaders en zonen (generaties). Recent onderzoek laat zien dat 80% (in alle leeftijdscategorieën) meent dat jongeren de leefstijl van hun ouders achter zich laten en hun eigen weg kiezen. De spanning tussen jongeren en autoriteiten is er ook in Rusland, getuige de moeite die het Kremlin heeft met Russische rappers. Welke toonsoorten zijn er in de hedendaagse opvoeding van jongeren in Rusland?


Docent
Tjerk Busstra studeerde politicologie aan de Vrije Universiteit, met als specialisatie internationale betrekkingen. Sinds 1993, toen de Nederlandse en Russische regeringen een memorandum ondertekenden over hoger onderwijs-samenwerking, was hij actief betrokken bij diverse samenwerkingsprojecten van Hogeschool Inholland (en rechtsvoorgangers) met Russische collega’s (Moskou, St. Petersburg). Het bracht hem vaak 3 tot 4 keer per jaar in Rusland, van Siberië tot St. Petersburg en van Nizhny Novgorod tot Rostov aan de Don. Tjerk Busstra beëindigde recent, vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, zijn werk voor Internationalisering bij Inholland. Hij heeft sindsdien al meerdere cursussen voor HOVO Alkmaar verzorgd. Verder is hij buitengewoon hoogleraar aan de Guram Tavartkiladze Teaching University in Tbilisi (Georgië).
 


  

Aantal bijeenkomsten
7
Dag en datum

vrijdag 7, 14 en 28 februari; 6, 13, 20 en 27 maart (start definitief!)

Tijd

10:00 - 12:30 uur

Prijs

€ 234,-

Studiemateriaal

Powerpointpresentaties worden als PDF digitaal ter beschikking gesteld na iedere bijeenkomst.

Werkvorm

Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie, enige kennis van de Engelse taal is welkom vanwege de Skypesessie.

Aanmelden

Aanmelding vindt plaats via de website van Inholland Academy, erkend partner van HOVO Alkmaar, klik hier! 


Terug naar cursusoverzicht

© 2010-2020 HOVO Alkmaar | Disclaimer | 088 - 466 3030 | facebook.com/hovoalkmaar | hovo.alkmaar@inholland.nl