HOVO Alkmaar
  • Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) Alkmaar: cursussen voor 50-plussers
  • Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) Alkmaar: cursussen voor 50-plussers

6. Hoe Sapiens zich uitvond

Wat maakt(e) de mens uniek? Aan ons soort mensen ging een evolutionair struikgewas vooraf vol unieke andere soorten. Onze eigenschappen vormen de neerslag van een reeks aanpassingen die onze voorouders steeds afhankelijker maakten van elkaar, van allerlei kunstgrepen, van taal en cumulatieve cultuur. Wij lijken vergaand kunstmatig, maar zijn we dat ook?

Nog nooit heeft één diersoort de aarde zo gedomineerd als de moderne mens nu. Tegelijk tekenen zich de contouren af van een ecologische ramp. Velen realiseren zich dat dat de menselijke uniciteit geen oneindige vrijheid impliceert en dat de mens in veel opzichten slachtoffer is van zijn eigen opportunistische technologische cultuur en vernieuwingsdrang. De populariteit van de boeken ‘Sapiens’ en ‘Homo deus’ van Yuval Harari laat zien hoe mensen op zoek zijn naar het grote verhaal achter ons paradoxaal succes.

Ons verhaal past niet langer meer in christelijke, socialistische of technocratische vooruitgangsmythen. Ondertussen is de kennis van de evolutie van de mens ook zo gegroeid dat er behoefte is aan een veel gedetailleerder en realistischer reconstructie. Onze evolutie en geschiedenis vormen geen stoet apen die geleidelijk genezen worden van het kromlopen, het is een zich steeds vertakkende struik vol eigenaardige tussenwezens die vaak langer op aarde rondliepen dan wij die onszelf ‘Sapiens’ wanen.

In deze cursus proberen we een beeld te krijgen van de levenswijzen van de vroege mensen en de ecologische omstandigheden waaraan ze waren aangepast. We proberen te begrijpen waarom één soort mens de andere soorten verving of verdrong en zich los leek te maken van allerlei ecologische beperkingen. De grote vraag is natuurlijk of deze soort zijn oer menselijke eigenschappen echt verloor en of zij echt ontkomt aan ecologische wetten. Kunnen wij onszelf en onze omgeving vrij ontwerpen of zitten we ondanks onze flexibiliteit, ons leervermogen en onze ecologische dominantie, toch vast aan een serie fundamentele instincten?


Bijeenkomsten

  1. Mensapen van het Mioceen. Ooit leefden in een tropisch Europa mensapen die wellicht onze voorouders zijn.
  2. Mensapen en hun levenswijzen. Wat weten we over de laatste gemeenschappelijke voorouders van mensen en mensapen?
  3. Rechtop lopende mensapen: Ardipithecus en Australopithecus. Het rechtop lopen ontstond veel eerder dan het vergrootte brein.
  4. Gedeelde broedzorg en het grotere brein. Welke mutatie ook leidde tot het grotere brein, de te vroeg geboren baby’s vereisten een nieuwe taakindeling.
  5. De vroege mens verovert de wereld: Homo ergaster, erectus, georgicus. Al vroeg zwierven er mensen door Azië en Europa. Wat waren dit voor soort wezens?
  6. Aan de top van de voedselpiramide: de Heidelbergmens. De Heidelbergmens was een geduchte jager.
  7. Neanderthalers en Denisova-mensen. Op het moment dat onze soort ontstond in Afrika, leefden er in Europa en Azië andere mensen.
  8. Sapiens en het lot van andere soorten. Onze soort is ouder dan men tot voor kort dacht en heeft diverse andere soorten ontmoet.
  9. De landbouwrevolutie. Voor het eerst moesten mensen systematisch gaan plannen en vooruitzien. Hun werkdagen werden langer en hun voeding werd eenzijdiger.
  10. De toekomst en E.T.I.. Wat zijn de uiteindelijke consequenties van de industriële revolutie en de digitalisering? Welke kant gaat het op met onze cultuur?
     

Docent
Dr. Pouwel Slurink promoveerde in de wetenschapsfilosofie met “Why some apes became humans” (2002). Hij gaf o.m. les aan diverse universiteiten, HOVO's en de ISVW. Hij schreef veel over evolutie en filosofie, o.a. “Aap zoekt zin; waarom wij bewustzijn, vrije wil, cultuur en religie hebben” (2014).

 

 


  

Aantal bijeenkomsten
10
Dag en datum

vrijdag 8 en 15 februari; 15, 22 en 29 maart; 5 en 12 april; 10, 17 en 24 mei

Tijd

13:15 – 15:45 uur

Prijs

€ 295,-

Studiemateriaal

Powerpointpresentaties worden digitaal ter beschikking gesteld na iedere bijeenkomst.

De reader wordt digitaal ter beschikking gesteld.

Werkvorm

Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie.

   

Aanmelden

Aanmelding vindt plaats via de website van Inholland Academy, erkend partner van HOVO Alkmaar, klik hier!


Terug naar cursussen voorjaar 2019

© 2010-2018 HOVO Alkmaar | Disclaimer | 088 - 466 3030 | facebook.com/hovoalkmaar | hovo.alkmaar@inholland.nl