“Er heerscht doodelijke armoede.”

Zo beschreef een armbezoeker de situatie van een gezin in Amsterdam in 1871.

In 1871 woonde Johanna Hendrica van Zweeden, een alleenstaande moeder van 35 jaar, met haar drie kinderen in de Goudsbloemstraat in Amsterdam. Het gezin woonde niet in een huis, of op een etage, of in een kamer, maar in een gang. Het verblijf beschikte niet over een toilet. Een armbezoeker die de gangwoning inspecteerde, oordeelde dat het er “tamelijk zindelijk” uitzag. Johanna had af en toe verdiensten als werkster. Zij kreeg voor deze werkzaamheden één tot anderhalve gulden per week. Ter vergelijking: in deze periode bedroeg het modale dagloon van een werkman één gulden per dag, dus zes gulden per week. Johanna kon niet door de Hervormde diaconie worden ondersteund. De armbezoeker stelde vast “dat zij uit hoofde harer armoedigen toestand wel ondersteuning behoeft”. Het gezin kwam in aanmerking voor zomerbedeling. Dat kwam neer op één brood per week.

Eén van de grootste problemen van de Europese samenleving is altijd armoede geweest. In deze cursus wordt het probleem nader belicht. Enkele vragen zullen worden beantwoord. Het gaat om:

  • Wat is armoede eigenlijk?
  • Welke vormen neemt armoede aan?
  • Op welke wijze werd armoede bestreden?
  • Welke motieven waren en zijn er om armoede te bestrijden?
  • Hoe zag het dagelijks leven van de armen eruit?
  • Verdwijnt het armoedeprobleem in de moderne, industriële samenleving?
  • Hoe beleven de armen hun armoedige situatie zelf?

De docent, Jan van der Maas, verdedigde in oktober 2021 een proefschrift over armoede en armoedebestrijding in Amsterdam tussen 1870 en 1940. (Over beschaving en bedeling. De gemeentelijke armenzorg in Amsterdam tussen beschaving en bureaucratisering van 1870 tot 1940) Voorbeelden uit zijn onderzoek worden in de cursus vervlecht.

Opbouw cursus:

  1. Wat is armoede?
  2. Wie waren de armen?
  3. Hoe was de armenzorg van de middeleeuwse periode tot en met de twintigste eeuw opgezet?
    – De middeleeuwse periode van de elfde tot de vijftiende eeuw
    – De vroegmoderne periode
    – De negentiende en twintigste eeuw
  1. Denkbeelden over armenzorg en beschaving in de negentiende eeuw en begin twintigste eeuw
    – Een traditionele visie vanuit de burgerij
    – Een nieuwe visie vanuit de burgerij op de armen
    – Een visie vanuit de sociaaldemocratie
  1. Veranderende leefomstandigheden van de armen
    – De huisvesting
    – De gezondheidssituatie
    – De plaats van de armen in de samenleving
    – Het schoolbezoek
Terug naar cursusaanbod

Cursusinformatie

  • maandag
  • 9, 16, 23 en 30 januari
  • € 150,00
  • 10:00 - 12:30 uur
  • Inholland Alkmaar

Docent Jan van der Maas
Jan van der Maas is gepensioneerd docent. Hij was jarenlang verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij gaf onder meer cursussen cultureel-mentale geschiedenis aan de masteropleiding van de opleiding leraar geschiedenis. Bij de Hogeschool van Amsterdam is hij nog actief op het terrein van Europese cultuur en historiografie voor de masteropleiding. Hij doet tevens onderzoek naar armenzorg in Amsterdam in de negentiende en twintigste eeuw.

Ik wil mij aanmelden
(U wordt doorgeschakeld naar de website van Inholland Academy - erkend partner van HOVO Alkmaar).

Meld u aan voor de nieuwsbrief

Wilt u graag op de hoogte gehouden worden van het laatste nieuws van HOVO Alkmaar, zoals nieuwe cursussen en inspirerende lezingen en excursies? Meld u dan aan voor onze nieuwsbrief. HOVO Alkmaar behandelt uw persoonlijke gegevens vertrouwelijk en verstrekt deze niet aan derden.