Kunst uit de Gouden Eeuw “Tot Lering en Vermaak”

• Welkom
• Nieuws
• Agenda
• Cursusaanbod
• Van cursisten
• Over HOVO
• Cursusgids
• Contact
• Routebeschrijving
• Aanmelden
• Annuleringsvoorwaarden

Nooit eerder werden er zoveel zinnenprikkelende, oogstrelende en moraliserende kunstwerken gemaakt als in de Gouden Eeuw. Hoe was het mogelijk dat een klein en moerassig landje, verenigd in de Republiek der Zeven Provinciën en strijdend tegen de Spaanse vijand, uitgroeide tot een zeevarende natie en economische grootmacht. Welgestelde regenten en patriciërs gaven fortuinen uit aan huizen, kleding, boeken en schilderijen. De intellectuele elite exposeerde in hun stadspaleizen of buitenhuizen rariteitenverzamelingen. De zelfbewuste burger investeerde zijn geld in waterwerken, scheepsbouw of exotische tuinen. En hoe moesten de welgestelde burgers hun rijkdom verzoenen met de calvinistische moraal? Welke kunstenaars konden met virtuoos vakmanschap zowel de dagelijkse realiteit schilderen, als diepzinnige levenslessen in hun werk verbergen?

In deze serie van tien colleges zal Overvloed en Onbehagen, het boek van de bekende Engelse historicus Simon Schama, als richtsnoer dienen voor de diverse cultuurhistorische onderwerpen. Geloofstwisten, politieke verwikkelingen, zeden en gewoonten worden geïllustreerd (power point presentatie) met een parade van topstukken uit de schilderkunst.  

1. Hollanders in beeld

Kennismaking met de welgestelde patriciërs, regenten en burgers uit de Republiek. Frans Hals excelleert in het portret en daagt zijn rivaal Rembrandt met verve uit.  

2. Kinderen op hun mooist

Ze worden geportretteerd als vorsten en vorstinnen in miniatuur: de trotse ouders wilden pronken met hun kroost. De stofuitdrukking van hun uitzinnige kostuums is nauwelijks overtroffen.

3. Jan Steen

Zijn leven en werk stond niet alleen in het teken van het spreekwoordelijke huishouden. Hij schilderde zowel vermakelijke als stichtelijke schilderijen, zelfs met verborgen erotiek. Een duivelskunstenaar met een ongebreidelde fantasie.  

4. Stadsgezichten

Het genre van het stadsgezicht van grote en kleine handelssteden leent zich bij uitstek tot bespiegelingen van maatschappelijke aard.  

5. Adriaen Coorte

Een petit maître uit Middelburg die is uitgegroeid tot publiekslieveling. Hij schilderde kleine stillevens met fruit en groente. De kruisbessen, asperges en bosaardbeitjes van Coorte zijn nooit overtroffen in eenvoud en transparantie.  

6. Maria Sybilla Merian

Haar naam staat voor briljante botanische tekeningen met een heldere en frisse uitstraling. Zij is het voorbeeld van de ondernemende kunstenares in de Gouden Eeuw. Ze riskeerde haar leven voor haar passie en maakte een gevaarlijke reis naar Suriname om insecten en bloemen te tekenen.  

7. De Tulpenrage

De zucht naar rijkdom leidde op grote schaal tot speculatie van zeldzame tulpenbollen. Fortuinen werden verkwist om een zwarte tulp te kweken. De tulpomanie zorgde voor rampspoed, maar ook voor schitterende bloemstillevens.

8. Kunstkamers

Het verzamelen van rariteiten was ongekend populair. Exotische voorwerpen werden op bestelling geleverd via de zeeroutes van de VOC schepen. De trotse bezitters toonden hun verzamelingen alleen op uitnodiging. Rembrandt ging aan deze passie financieel ten gronde.

9. Winters van Weleer

De Gouden Eeuw kende een Kleine IJstijd. Een aantal schilders zoals Avercamp leefde zich uit in het genre van de ijspret. Ze gaven een levendig beeld van de geneugten en ongemakken van het schaatsen en zwieren.

10. Trompe l’oeil

In het genre van de Trompe l’oeil (ogenbedriegertje) excelleerden schilders in het bedrieglijk echt naschilderen van allerlei ‘tastbare’ voorwerpen. Op een deur werd levensecht een doorkijkje geschilderd zodat je er door heen wilde lopen. In dit laatste college komen allerlei variaties op dit fenomeen aan de orde, ook  hedendaagse bedriegertjes.

Docente

Drs. Gerda J. van Ham

heeft een universitaire opleiding in Kunstgeschiedenis en Archeologie genoten aan de Rijksuniversiteit in Leiden. Haar specialisatie is Kunst van de Nieuwe tijd.

Momenteel is zij werkzaam als docente kunst- en cultuurwetenschappen aan de Hogeschool van Utrecht (ITV) voor de vertaal- en tolkopleiding. Daarnaast is zij freelance kunsthistorica en journalist.  Naast deze activiteiten heeft zij vanaf 1986 veelvuldig lezingen gegeven over een breed spectrum van kunst- en cultuurhistorische onderwerpen. Schrijft zij artikelen voor kranten en tijdschriften over actuele tentoonstellingen en redigeert zij manuscripten in opdracht van musea en uitgevers.

Zij heeft tevens bestuurlijke ervaring en is actief geweest in sponsoring en fondsenwerving, verkoop van kunst in galerieën, organisatie van tentoonstellingen alsmede het schrijven van publicaties.

Terug naar cursussen najaar 2010