Nederlandse geschiedenis “Van Lage Landen tot Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden”

• Welkom
• Nieuws
• Agenda
• Cursusaanbod
• Van cursisten
• Over HOVO
• Cursusgids
• Contact
• Routebeschrijving
• Aanmelden
• Annuleringsvoorwaarden

De vroegmoderne geschiedenis van Nederland: staatsvorming; economische groei en stagnatie; religie, cultuur en samenleving; 15de-18de eeuw

Introductie

In de Middeleeuwen lagen rond de delta van Rijn en Maas diverse kleine staatjes die – dankzij de ligging aan of tussen de grenzen van het Duitse Rijk en Frankrijk – een relatieve zelfstandigheid hadden. Die zelfstandigheid werd versterkt door de vroege ontwikkeling van een stedelijke samenleving. In de 15^de en 16^de eeuw komt in dit gebied een proces van staatsvorming op gang, aanvankelijk onder auspiciën van de Bourgondische hertogen, later onder leiding van de Habsburgers. In de tweede helft van de 16^de eeuw ontmoet het Habsburgse eenheidsstreven toenemend verzet, dat uitmondt in de Nederlandse Opstand, vroeger beter bekend als Tachtigjarige Oorlog.

De nieuwe staat die zich tijdens en na de Opstand ontwikkelt, kent in de 17^de eeuw een grote economische en culturele bloei. Na deze Gouden Eeuw is de 18^de eeuw in sommige opzichten een tijd van stagnatie, maar – cultureel en politiek gezien – ook een periode van vernieuwing. Denk hierbij aan de Nederlandse Verlichting en het aandeel van de Nederlandse ‘patriotten’ en ‘Bataven’ in de Atlantische Revolutie. Deze cursus zal in het voorjaar van 2011 een vervolg krijgen; dan wordt de Nederlandse geschiedenis van de 19^de en 20^ste eeuw behandeld.

Inhoud

1. Inleiding; de ‘Lage Landen’ in de Middeleeuwen; hadden de ‘Lage Landen’ al een eigen identiteit?
2. ‘Die landen van herwaerts over’. Bourgondische staatsvorming.
3. Stad en land, kern en periferie, west en oost (1450-1560).
4. De Nederlandse Opstand: eenheid en scheiding in de Nederlanden (1560-1595).
5. De Prins en de regenten: ontstaan en functioneren van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
6. Publieke kerk en de andere gezindten: de religieuze verhoudingen in de Republiek in de 17^de en 18^de eeuw.
7. De Gouden Eeuw: het verband tussen economische en culturele bloei.
8. De Republiek en het machtsevenwicht: de buitenlandse politiek van Johan de Wit en stadhouder Willem III.
9. De 18^de eeuw: economische stagnatie en culturele vernieuwing.

10. De uitvinding van de moderne politiek: Nederland en de Atlantische revolutie (1780-1800).

Aanbevolen literatuur:

• J.C.H. Blom en E. Lamberts, Geschiedenis van de Nederlanden (4^de herziene druk; Baarn: HBuitgevers 2006). Eerdere drukken van dit boek zijn ook bruikbaar. Het boek wordt tegenwoordig geleverd door uitgeverij ThiemeMeulenhoff. ISBN: 9789055744749; catalogusprijs: € 39.90 (ook verkrijgbaar als hardcover; prijs: € 45,90).

• Tijdens de collegeperiode zal de docent geregeld lijstjes met aanbevolen verdiepingsliteratuur verstrekken.

• De historische documenten die tijdens de colleges besproken worden kunnen via het internet worden gedownload of worden door de docent per e-mail verspreid. Zo nodig zal de docent tevens een hertaling in hedendaags Nederlands van sommige van deze documenten verspreiden.

Docent

Dr. Jaap Talsma (1944) studeerde geschiedenis in Utrecht en Amsterdam. Van 1971 tot 2009 werkte hij bij de opleiding geschiedenis van de Universiteit van Amsterdam. Van 1989 tot 2009 was hij universitair hoofddocent bij de leerstoel Nederlandse Geschiedenis.

Daarnaast heeft hij een groot aantal bestuurlijke functies binnen de Universiteit van Amsterdam en interuniversitaire organisaties bekleed. Verder is hij van 1998 tot 2003 gemeenteraadslid van Alkmaar en fractievoorzitter geweest.

Terug naar cursussen najaar 2010